Αν δεν κλείσεις αυτόν τον κύκλο, θα ξαναζείς την ίδια ιστορία με άλλον άνθρωπο

Έχουν περάσει χρόνια. Κι όμως, κάποιες φορές ξυπνάς και τον σκέφτεσαι. Ή ακούς ένα τραγούδι και γυρίζεις πίσω. Ή μαλώνεις με τον σημερινό σου σύντροφο και καταλαβαίνεις ότι στην πραγματικότητα θυμώνεις ακόμα με κάποιον άλλον.

Δεν είναι πάντα παλιοί έρωτες. Μπορεί να είναι μια φιλία που χάλασε, ένας γονιός που σε πλήγωσε, ένας άνθρωπος που έφυγε χωρίς να πει αντίο. Τους κουβαλάς ακόμα μαζί σου. Και επηρεάζουν τις σκέψεις σου, τις αποφάσεις σου, τη ζωή σου.

Γιατί κάποιοι κύκλοι δεν κλείνουν

Το πρόβλημα σπάνια είναι ο ίδιος ο άνθρωπος. Είναι αυτό που έμεινε ανοιχτό μέσα σου. Μια κουβέντα που δεν ειπώθηκε. Μια συγγνώμη που δεν ήρθε ποτέ. Ένα «γιατί» που δεν πήρε απάντηση.

Ο εγκέφαλος δυσκολεύεται να αφήσει ό,τι έμεινε μισό. Γυρίζει ξανά και ξανά στο ίδιο σημείο, σαν να προσπαθεί να το τελειώσει. Οι ψυχολόγοι το λένε «αναμάσηση»: την επαναλαμβανόμενη, κυκλική σκέψη πάνω στο ίδιο πρόβλημα. Οι έρευνες δείχνουν ότι αυτή η συνήθεια δεν λύνει τίποτα. Αντίθετα, βαθαίνει τη θλίψη και κρατάει την πληγή ανοιχτή.

Γι' αυτό το «ξέχνα το» που σου λένε οι φίλοι σου δεν πιάνει. Δεν μπορείς να ξεχάσεις κάτι που δεν έχει κλείσει. Μπορείς όμως να το κλείσεις.

Πώς καταλαβαίνεις ότι ένας κύκλος είναι ακόμα ανοιχτός

Σκέφτεσαι συχνά αυτόν τον άνθρωπο, ακόμα κι όταν δεν θέλεις. Νιώθεις θυμό, πίκρα ή λύπη όταν τον θυμάσαι, σαν να συνέβη χθες. Συγκρίνεις τους νέους ανθρώπους μαζί του. Αποφεύγεις μέρη, τραγούδια, καταστάσεις που σου τον θυμίζουν. Ή, αντίθετα, τα αναζητάς.

Τα βήματα για να κλείσεις τον κύκλο

1. Αποφάσισε ότι θέλεις να τον κλείσεις

Ακούγεται απλό, αλλά είναι το πιο δύσκολο. Μερικές φορές κρατάμε έναν κύκλο ανοιχτό γιατί μας δίνει κάτι: την ελπίδα, την αίσθηση δικαίωσης, την παρέα ενός ονείρου. Το να τον κλείσεις σημαίνει να τα αφήσεις κι αυτά. Ρώτα τον εαυτό σου: είμαι έτοιμη;

2. Πες την ιστορία ολόκληρη

Γράψε τι συνέβη. Από την αρχή μέχρι το τέλος. Τι ένιωσες, τι σε πλήγωσε, τι σου έλειψε. Χωρίς λογοκρισία. Οι έρευνες δείχνουν ότι η γραφή για τις δύσκολες εμπειρίες βοηθά τον εγκέφαλο να τις οργανώσει και να τις αφήσει να ησυχάσουν. Ό,τι γίνεται ιστορία παύει να είναι χάος.

3. Γράψε το γράμμα που δεν θα στείλεις

Γράψε σε αυτόν τον άνθρωπο όλα όσα δεν του είπες ποτέ. Τον θυμό, την αγάπη, την απογοήτευση, την ευχαριστία. Μετά, μην το στείλεις. Δεν χρειάζεται να το διαβάσει εκείνος. Χρειάζεται να το πεις εσύ.

4. Κάνε κάτι συμβολικό

Κάψε το γράμμα. Πέτα τα παλιά μηνύματα. Επέστρεψε ένα αντικείμενο. Πήγαινε σε ένα μέρος και άφησε κάτι εκεί. Μπορεί να ακούγεται απλοϊκό, αλλά μελέτες έδειξαν ότι τα μικρά τελετουργικά αποχαιρετισμού βοηθούν πραγματικά τους ανθρώπους να διαχειριστούν την απώλεια. Δίνουν στο μυαλό ένα σαφές «τέλος».

5. Δες τι έμαθες

Κάθε σχέση, ακόμα κι αυτή που πόνεσε, σου έδειξε κάτι. Για το τι θέλεις, τι δεν δέχεσαι πια, ποια είσαι. Όταν μπορείς να δεις το μάθημα, η πληγή αρχίζει να γίνεται εμπειρία.

6. Συγχώρεσε, για σένα

Η συγχώρεση δεν σημαίνει ότι αυτό που έγινε ήταν εντάξει. Δεν σημαίνει ότι πρέπει να ξαναβρεθείτε. Σημαίνει ότι παύεις να κουβαλάς το βάρος του θυμού. Οι έρευνες σε θεραπείες που στοχεύουν στη συγχώρεση δείχνουν ότι βοηθούν τους ανθρώπους να νιώσουν λιγότερο άγχος, λιγότερη κατάθλιψη και περισσότερη ελπίδα. Συγχωρείς για να ελευθερωθείς εσύ.

7. Συγχώρεσε και τον εαυτό σου

Ίσως κατηγορείς τον εαυτό σου. Για όσα έκανες, για όσα δεν έκανες, για όσο έμεινες. Θυμήσου ότι τότε έκανες ό,τι καλύτερο μπορούσες, με όσα ήξερες. Σήμερα ξέρεις περισσότερα. Αυτό δεν σε κάνει ένοχη. Σε κάνει πιο σοφή.

8. Δώσε χώρο στο τώρα

Όσο το μυαλό σου μένει στο παρελθόν, το παρόν περνάει ανεκμετάλλευτο. Νέοι άνθρωποι, νέες εμπειρίες, νέα όνειρα. Δεν χρειάζεται να ξεχάσεις τι έζησες. Χρειάζεται να σταματήσεις να ζεις εκεί.

Όταν δεν τα καταφέρνεις μόνη

Κάποιοι κύκλοι είναι πολύ βαθιοί για να κλείσουν μόνο με γράμματα και τελετουργικά. Μια τραυματική σχέση, μια απώλεια, μια κακοποίηση. Εκεί ένας ψυχοθεραπευτής μπορεί να σε βοηθήσει να περπατήσεις τον δρόμο με ασφάλεια. Δεν είναι αδυναμία να ζητήσεις βοήθεια. Είναι σοφία.

Κράτα αυτό

Το να κλείσεις έναν κύκλο δεν σημαίνει ότι διαγράφεις το παρελθόν. Σημαίνει ότι το βάζεις στη θέση του: πίσω σου, όχι μπροστά σου. Κι όταν το κάνεις, θα δεις ότι υπάρχει χώρος. Χώρος για να ανασάνεις, να ζήσεις, να αγαπήσεις ξανά.

Ενδεικτικές πηγές: S. Nolen-Hoeksema, B. Wisco, S. Lyubomirsky, «Rethinking rumination» («Ξανασκεπτόμενοι την αναμάσηση»), Perspectives on Psychological Science (2008) · J. Pennebaker, «Writing about emotional experiences as a therapeutic process» («Η γραφή για συναισθηματικές εμπειρίες ως θεραπευτική διαδικασία»), Psychological Science (1997) · M. Norton, F. Gino, «Rituals alleviate grieving for loved ones, lovers, and lotteries» («Τα τελετουργικά ανακουφίζουν το πένθος για αγαπημένους, εραστές και χαμένες ευκαιρίες»), Journal of Experimental Psychology: General (2014) · N. Wade, W. Hoyt, J. Kidwell, E. Worthington, «Efficacy of psychotherapeutic interventions to promote forgiveness: A meta-analysis» («Η αποτελεσματικότητα των ψυχοθεραπευτικών παρεμβάσεων για τη συγχώρεση: μια μετα-ανάλυση»), Journal of Consulting and Clinical Psychology (2014).

© Συντακτική ομάδα Ψυχολογικού Φάρου. Απαγορεύεται η αναδημοσίευση χωρίς άδεια.
Βιωματική ψυχολογία – Αρ. πνευματικών δικαιωμάτων: 5753-24/4/2012

Ψυχολογικός Φάρος