Οι πόνοι που οι γιατροί δεν εξηγούν και είναι στην πραγματικότητα κατάθλιψη

Πονάει η πλάτη σου, χωρίς λόγο. Το στομάχι σου είναι σφιγμένο εδώ και μήνες. Ξυπνάς κουρασμένος, σαν να μην κοιμήθηκες καθόλου. Πήγες σε γιατρούς, έκανες εξετάσεις, και όλα βγήκαν «καθαρά». Κι όμως, το σώμα σου συνεχίζει να πονάει.

Μερικές φορές, αυτό που πονάει δεν είναι το σώμα. Είναι η ψυχή, που μιλάει μέσα από το σώμα.

Η κατάθλιψη δεν είναι μόνο λύπη

Όταν σκεφτόμαστε την κατάθλιψη, φανταζόμαστε κάποιον που κλαίει, που είναι θλιμμένος, που δεν βγαίνει από το σπίτι. Αυτό είναι μέρος της αλήθειας. Αλλά η κατάθλιψη είναι και σωματική. Επηρεάζει τον ύπνο, την όρεξη, την ενέργεια, τον πόνο, το στομάχι.

Μια μεγάλη διεθνής μελέτη σε ασθενείς που επισκέφτηκαν τον γιατρό τους έδειξε κάτι εντυπωσιακό: από όσους είχαν τελικά κατάθλιψη, περίπου οι δύο στους τρεις πήγαν στον γιατρό μόνο για σωματικά συμπτώματα. Δεν ανέφεραν καθόλου τη διάθεσή τους. Δεν ήξεραν ότι αυτό που τους πονούσε είχε σχέση με την ψυχή.

Τα σωματικά πρόσωπα της κατάθλιψης

1. Πόνοι χωρίς εξήγηση

Πονοκέφαλοι, πόνοι στην πλάτη, στον αυχένα, στις αρθρώσεις, στους μύες. Οι έρευνες δείχνουν ότι η κατάθλιψη και ο χρόνιος πόνος συνυπάρχουν πολύ συχνά και ότι ο ένας τροφοδοτεί τον άλλον: ο πόνος βαραίνει την ψυχή, και η βαριά ψυχή κάνει τον πόνο πιο έντονο.

2. Στομάχι και έντερο

Δυσπεψία, φούσκωμα, ναυτία, δυσκοιλιότητα ή διάρροια. Ο εγκέφαλος και το έντερο επικοινωνούν συνεχώς. Όταν η ψυχή υποφέρει, το στομάχι συχνά το νιώθει πρώτο. Γι' αυτό λέμε «μου σφίχτηκε το στομάχι» όταν στεναχωριόμαστε.

3. Εξάντληση που δεν περνάει

Δεν είναι η κούραση μιας δύσκολης μέρας. Είναι μια βαριά εξάντληση που δεν φεύγει ούτε με ύπνο ούτε με ξεκούραση. Ακόμα και τα απλά, ένα ντους, ένα πιάτο φαγητό, μοιάζουν με βουνό.

4. Ύπνος που δεν ξεκουράζει

Είτε δεν μπορείς να κοιμηθείς, είτε ξυπνάς στις τέσσερις τα ξημερώματα και δεν ξανακοιμάσαι, είτε κοιμάσαι πολλές ώρες και ξυπνάς πιο κουρασμένος. Ο διαταραγμένος ύπνος είναι από τα πιο συχνά σημάδια.

5. Αλλαγές στην όρεξη και το βάρος

Κάποιοι χάνουν κάθε όρεξη και αδυνατίζουν. Άλλοι τρώνε περισσότερο, συχνά γλυκά, για να «γεμίσουν» ένα κενό. Και τα δύο μπορεί να είναι η κατάθλιψη που μιλάει.

6. Βάρος στο στήθος, δυσκολία στην ανάσα

Ένα σφίξιμο στο στήθος, μια αίσθηση ότι δεν παίρνεις αρκετό αέρα. Συχνά συνυπάρχει και άγχος. Προσοχή όμως: αυτά τα συμπτώματα πρέπει πάντα να ελέγχονται πρώτα από γιατρό, γιατί μπορεί να έχουν και καρδιολογική αιτία.

7. Το σώμα «βαραίνει»

Οι κινήσεις γίνονται πιο αργές, η ομιλία πιο αργή, σαν να κουβαλάς ένα βάρος παντού. Οι γύρω σου μπορεί να το προσέξουν πριν το καταλάβεις εσύ.

Γιατί συμβαίνει αυτό

Η επιστήμη δεν έχει όλες τις απαντήσεις, αλλά ξέρει αρκετά. Οι ίδιες χημικές ουσίες του εγκεφάλου που ρυθμίζουν τη διάθεση, ρυθμίζουν και τον τρόπο που νιώθουμε τον πόνο. Επιπλέον, οι έρευνες δείχνουν ότι στην κατάθλιψη συχνά υπάρχει αυξημένη φλεγμονή στον οργανισμό, η οποία μπορεί να προκαλεί κόπωση, πόνο και αίσθημα «αρρώστιας». Το χρόνιο στρες, που συνοδεύει την κατάθλιψη, κρατάει το σώμα σε διαρκή ένταση.

Με απλά λόγια: η ψυχή και το σώμα δεν είναι δύο ξεχωριστά πράγματα. Είναι ένα.

Πρώτα, ο γιατρός

Πριν αποδώσεις οποιοδήποτε σύμπτωμα στην κατάθλιψη, χρειάζεται ιατρικός έλεγχος. Ο θυρεοειδής, η αναιμία, η έλλειψη βιταμινών, ο διαβήτης και άλλες παθήσεις μπορούν να προκαλέσουν παρόμοια συμπτώματα. Η κατάθλιψη δεν πρέπει να γίνεται εξήγηση για όλα, αλλά ούτε και να αγνοείται όταν οι εξετάσεις είναι καθαρές.

Πώς να το καταλάβεις

Αν τα σωματικά συμπτώματα συνοδεύονται από λύπη, κενό, απώλεια ενδιαφέροντος για πράγματα που σου άρεσαν, ενοχές ή αίσθημα αναξιότητας, και αυτό κρατάει πάνω από δύο εβδομάδες, μίλησε με τον γιατρό σου ή με έναν ψυχίατρο ή ψυχολόγο. Πες τους όλα, και για το σώμα και για την ψυχή.

Θεραπεύεται

Η κατάθλιψη είναι από τις πιο κοινές και πιο θεραπεύσιμες ψυχικές παθήσεις. Με ψυχοθεραπεία, με φάρμακα όταν χρειάζονται, με κίνηση, καλό ύπνο και στήριξη από τους δικούς σου, πολλά από τα σωματικά συμπτώματα υποχωρούν μαζί με τη διάθεση.

Κι αν ποτέ σκεφτείς ότι δεν αξίζει να ζεις, μην το κρατήσεις μέσα σου. Η Γραμμή Παρέμβασης για την Αυτοκτονία 1018 λειτουργεί όλο το εικοσιτετράωρο.

Κράτα αυτό

Το σώμα σου δεν σου λέει ψέματα. Αν πονάει χωρίς εξήγηση, ίσως προσπαθεί να σου πει κάτι που η ψυχή σου δεν βρίσκει λόγια να πει. Άκουσέ το. Και ζήτα βοήθεια. Δεν είσαι υπερβολικός. Είσαι άνθρωπος.


Ενδεικτικές πηγές: G. Simon, M. VonKorff, M. Piccinelli, C. Fullerton, J. Ormel, «An international study of the relation between somatic symptoms and depression» («Μια διεθνής μελέτη της σχέσης ανάμεσα στα σωματικά συμπτώματα και την κατάθλιψη»), New England Journal of Medicine (1999) · M. Bair, R. Robinson, W. Katon, K. Kroenke, «Depression and pain comorbidity: A literature review» («Η συνύπαρξη κατάθλιψης και πόνου: ανασκόπηση της βιβλιογραφίας»), Archives of Internal Medicine (2003) · R. Dantzer κ.ά., «From inflammation to sickness and depression: When the immune system subjugates the brain» («Από τη φλεγμονή στην αρρώστια και την κατάθλιψη: όταν το ανοσοποιητικό υποτάσσει τον εγκέφαλο»), Nature Reviews Neuroscience (2008).

© Συντακτική ομάδα Ψυχολογικού Φάρου. Απαγορεύεται η αναδημοσίευση χωρίς άδεια.
Βιωματική ψυχολογία – Αρ. πνευματικών δικαιωμάτων: 5753-24/4/2012

Ψυχολογικός Φάρος

Δημοφιλείς αναρτήσεις από αυτό το ιστολόγιο

Όταν απομακρυνόμαστε στη σχέση: πώς μιλάμε για όσα έχουν αλλάξει

Εικόνα
Ένα ήσυχο πρωινό, μια κουρασμένη απάντηση ή η ανάγκη να περάσουμε λίγο χρόνο μόνοι μας δεν αποδεικνύουν ότι η αγάπη τελείωσε. Στη ζωή ενός ζευγαριού υπάρχουν αλλαγές, πιέσεις και διαφορετικοί τρόποι να εκφράζει κανείς το ενδιαφέρον του. Καμία λίστα συμπεριφορών δεν μπορεί να αποφασίσει τι αισθάνεται ένας συγκεκριμένος άνθρωπος. Αυτό που αξίζει να προσέξουμε είναι η απόσταση που επαναλαμβάνεται και δεν συζητιέται: όταν αναβάλλουμε κάθε ουσιαστική κουβέντα, όταν οι κοινές αποφάσεις γίνονται ατομικές ή όταν δεν βρίσκουμε τρόπο να ακουστεί μια ανάγκη. Το ζητούμενο είναι να καταλάβουμε τι έχει αλλάξει και αν θέλουμε και οι δύο να κάνουμε κάτι γι’ αυτό.
ΣΥΝΕΧΙΣΤΕ ΤΗΝ ΑΝΑΓΝΩΣΗ

7 μικρές συνήθειες που σκοτώνουν σιγά σιγά τη σχέση σου (και δεν το καταλαβαίνεις)

Εικόνα
Μια σχέση σπάνια τελειώνει με έναν μεγάλο καβγά. Συνήθως σβήνει αθόρυβα. Μια απάντηση που δεν δόθηκε. Ένα βλέμμα που έμεινε στο κινητό. Μια κουβέντα που αναβλήθηκε για «αύριο». Και μια μέρα κοιτάς τον άνθρωπο δίπλα σου και σκέφτεσαι: «Πότε απομακρυνθήκαμε τόσο;» Η απάντηση βρίσκεται σχεδόν πάντα σε μικρές συνήθειες. Κι αυτό είναι καλό νέο. Γιατί ό,τι χτίστηκε λίγο λίγο, μπορεί και να ξαναχτιστεί λίγο λίγο. 1. Όταν ο άλλος σού «χτυπάει την πόρτα» και δεν ανοίγεις Μέσα στη μέρα, ο σύντροφός σου σού στέλνει μικρά σήματα. «Κοίτα αυτό.» «Ξέρεις τι έγινε σήμερα;» Ένα αστείο. Ένα άγγιγμα στο πέρασμα. Δεν είναι ασήμαντα. Είναι ο τρόπος του να ρωτήσει: «Είσαι εδώ για μένα;» Τα ζευγάρια που μένουν μαζί απαντούν στα περισσότερα από αυτά τα σήματα. Τα ζευγάρια που χωρίζουν τα αφήνουν, τις περισσότερες φορές, να πέσουν στο κενό. Όχι από κακία. Από κούραση, από βιασύνη, από συνήθεια. 2. Όταν το παράπονο γίνεται επίθεση «Με στενοχώρησε που δεν πήρες τηλέφωνο» είναι παράπονο. Λέει πώς ένιωσε...
ΣΥΝΕΧΙΣΤΕ ΤΗΝ ΑΝΑΓΝΩΣΗ

Οι 2 κινήσεις που δείχνουν αν ένας άντρας σε αγαπά πραγματικά

Εικόνα
«Με αγαπάει στ' αλήθεια ή είναι μόνο έλξη;» Αν έχεις κάνει αυτή την ερώτηση στον εαυτό σου, δεν είσαι η μόνη. Και συχνά η απάντηση δεν βρίσκεται σε όσα σου λέει. Βρίσκεται σε όσα κάνει. Ιδιαίτερα στις στιγμές που είστε πιο κοντά από ποτέ: στην ερωτική σας επαφή και αμέσως μετά. Υπάρχουν δύο μικρές κινήσεις που λένε πολλά. Δεν είναι μαγικές αποδείξεις. Είναι όμως σημάδια που αξίζει να προσέξεις. 1. Το φιλί Μπορεί κάποιος να σε θέλει σωματικά χωρίς να νιώθει κάτι βαθύτερο. Το φιλί όμως είναι διαφορετικό. Είναι πιο προσωπικό. Πιο εκτεθειμένο. Όταν σε φιλάει με διάθεση, όχι βιαστικά, όχι από υποχρέωση, σου λέει χωρίς λόγια: «Είμαι εδώ. Μαζί σου.» Μια μεγάλη έρευνα με εκατοντάδες ανθρώπους βρήκε κάτι που ίσως σε εκπλήξει. Το πόσο συχνά φιλιέται ένα ζευγάρι συνδεόταν με το πόσο καλά νιώθουν στη σχέση τους. Το πόσο συχνά έκαναν έρωτα, όχι. 2. Τι κάνει αμέσως μετά Γυρίζει πλευρό και πιάνει το κινητό; Ή μένει; Σε αγκαλιάζει, σου χαϊδεύει τα μαλλιά, σου μιλάει; Αυτά τα λίγα λεπτά ...
ΣΥΝΕΧΙΣΤΕ ΤΗΝ ΑΝΑΓΝΩΣΗ

Τα 6 πράγματα που λατρεύουν οι άντρες να τους κάνεις αλλά δεν το παραδέχονται

Εικόνα
Υπάρχουν στιγμές που ένας άντρας νιώθει κάτι βαθιά, και δεν θα σου το πει ποτέ με λόγια. Όχι επειδή δεν το νιώθει. Επειδή δεν έμαθε να το ονομάζει. Το πρώτο πράγμα που λατρεύει, είναι όταν τον αφήνεις να σε φροντίσει. Όχι επειδή δεν μπορείς μόνη σου. Επειδή του δίνεις έναν ρόλο που σπάνια του δίνει κανείς άλλος — τον ρόλο του ανθρώπου που προστατεύει. Το δεύτερο είναι η ειλικρίνειά σου, ακόμα κι όταν πονάει. Ένας άντρας μπορεί να αντέξει μια δύσκολη αλήθεια. Αυτό που δεν αντέχει είναι να ανακαλύψει ότι του έκρυβες κάτι «για το καλό του». Το τρίτο είναι όταν τον θυμάσαι στα μικρά πράγματα. Όχι στα μεγάλα — εκεί προσέχουν όλοι. Στο ότι θυμήθηκες πώς πίνει τον καφέ του. Το τέταρτο, και το πιο σπάνιο: όταν τον αφήνεις να κάνει λάθος χωρίς να του το θυμίζεις για μήνες μετά. Η συγχώρεση που δεν γυρνάει πίσω σαν όπλο αργότερα. Το πέμπτο είναι το χιούμορ σου, ειδικά όταν τα πράγματα δεν πάνε καλά. Ένας άντρας νιώθει ανακούφιση όταν βλέπει ότι δεν καταρρέεις μαζί με την κατάσταση. Και...
ΣΥΝΕΧΙΣΤΕ ΤΗΝ ΑΝΑΓΝΩΣΗ

Τι θα πρέπει να θυμάσαι οταν ξεκινάς μια σχέση μετά τα 40

Εικόνα
Εάν ξαναμπαίνεις στο παιχνίδι του φλερτ μετά από πολλά χρόνια που ήσουν σε μια σταθερή σχέση ή σε γάμο με παιδιά, θα πρέπει να θυμάσαι κάποια πράγματα. Ανεξάρτητα απ’ το πόσο καιρό ήσουν μόνη σου, μπορείς να γίνεις ξανά master στο φλερτ και να ξεκινήσεις μια σχέση μετά τα 40, με τον κατάλληλο σύντροφο. Τι θα πρέπει να θυμάσαι, όμως, όταν ξεκινάς μια σχέση μετά τα 40 καθώς μπορεί να είναι μια διαφορετική εμπειρία από εκείνη που θυμάσαι όταν ξεκίνησες την τελευταία σου σχέση;
ΣΥΝΕΧΙΣΤΕ ΤΗΝ ΑΝΑΓΝΩΣΗ

Γιατί οι άντρες χάνουν ξαφνικά το ενδιαφέρον τους προς μια γυναίκα

Εικόνα
«Άλλαξε από τη μια μέρα στην άλλη.» Το λες κι εσύ, όταν νιώθεις ότι ο σύντροφός σου ξαφνικά αποστασιοποιήθηκε. Αλλά σπάνια είναι τόσο ξαφνικό όσο φαίνεται. Συνήθως χτίζεται σταδιακά — και απλώς το προσέχεις σε ένα σημείο καμπής. Κάτι σημαντικό πριν προχωρήσουμε: η απόσταση δεν σημαίνει πάντα τέλος. Ούτε σημαίνει πάντα πως υπάρχει «ένοχος». Πολλές φορές είναι μηχανισμός άμυνας, ή απλώς μια φάση — κι αυτές μπορείς να τις αναγνωρίσεις. 1. Το τέλος της φάσης του έρωτα Ο αρχικός ενθουσιασμός μιας σχέσης δεν κρατάει για πάντα — βιολογικά δεν μπορεί. Μετά τους πρώτους 12 με 18 μήνες, αυτή η ένταση υποχωρεί φυσιολογικά. Αν η σχέση σας δεν έχει προλάβει να χτίσει κάτι πιο βαθύ πέρα από την αρχική έλξη, αυτή η υποχώρηση μπορεί να μοιάζει με «χάσιμο ενδιαφέροντος». Στην πραγματικότητα είναι αναμενόμενο βήμα. 2. Όταν η εγγύτητα τον τρομάζει Κάποιοι άνθρωποι νιώθουν άβολα με την υπερβολική οικειότητα και τη συναισθηματική έκθεση. Όσο η σχέση γίνεται πιο σοβαρή, τόσο πιο πιθανό είναι να αποσυ...
ΣΥΝΕΧΙΣΤΕ ΤΗΝ ΑΝΑΓΝΩΣΗ

Τα 3 μυστικά μιας γυναίκας για να την ερωτευτεί ένας άντρας

Εικόνα
Η λαϊκή αντίληψη για τον έρωτα είναι γεμάτη «κόλπα»: πόσο αδιάφορη να φανείς, πότε να εξαφανιστείς, πώς να προκαλέσεις ζήλια. Η αλήθεια είναι πολύ πιο απλή — και πολύ πιο δύσκολη: αυτό που κάνει κάποιον να σε ερωτευτεί δεν είναι το παιχνίδι. Είναι η γνησιότητά σου. 1. Η αμοιβαία, σταδιακή αποκάλυψη του εαυτού Σε ένα πείραμα, άγνωστοι απάντησαν μαζί σε 36 ερωτήσεις ολοένα πιο προσωπικές, εναλλάξ. Η εγγύτητα που δημιουργήθηκε ήταν τόσο δυνατή που πολλά ζευγάρια παντρεύτηκαν αργότερα. Δεν σημαίνει ότι «36 ερωτήσεις φτιάχνουν έρωτα». Σημαίνει ότι η σταδιακή, αμοιβαία αποκάλυψη —όχι η απόκρυψη— χτίζει δεσμό. Όταν μοιράζεσαι κάτι αληθινό για σένα, και δέχεσαι το ίδιο πίσω, λειτουργεί πολύ πιο δυνατά από οποιαδήποτε τακτική απόστασης. 2. Η συναισθηματική διαθεσιμότητα Έλκεσαι — συνειδητά ή όχι — από τη σταθερότητα. Από κάποιον που εκφράζει ενδιαφέρον με συνέπεια, χωρίς να «εξαφανίζεται» ή να σου στέλνει μπερδεμένα μηνύματα. Το να παίζεις την αδιάφορη μπορεί να προκαλέσει βραχυπρόθεσμη π...
ΣΥΝΕΧΙΣΤΕ ΤΗΝ ΑΝΑΓΝΩΣΗ

Δεν το λέει, το κάνει: πώς δείχνει ένας άντρας ότι σε αγαπά

Εικόνα
«Σ’ αγαπώ» είναι εύκολο να το πει κανείς. Δύσκολο είναι να το δείχνει, μέρα με τη μέρα, όταν δεν τον βλέπει κανείς. Πολλοί άντρες δεν μιλάνε εύκολα για όσα νιώθουν. Δεν είναι πάντα ψυχρότητα. Συχνά έμαθαν από μικροί να κρατάνε τα συναισθήματα τους μέσα. Η αγάπη τους όμως φαίνεται. Φαίνεται σε μικρές πράξεις που, αν δεν τις προσέξεις, χάνονται μέσα στην καθημερινότητα. Δες ποιες είναι αυτές οι πράξεις και τι λέει η έρευνα για τις σχέσεις που κρατάνε.
ΣΥΝΕΧΙΣΤΕ ΤΗΝ ΑΝΑΓΝΩΣΗ