ΑΛΚΟΟΛΙΣΜΟΣ - ΜΙΑ ΕΚΠΟΜΠΗ ΓΡΟΘΙΑ ΓΙΑ ΤΟΝ ΑΛΚΟΟΛΙΣΜΟ.
Βαγγέλης Μάστορας Δημοσιογράφος - Θοδωρής Ξενιτόπουλος Ερευνητής ψυχικής υγείας πρ.και Διευθύνων Σύμβουλος Ψυχολογικού Φάρου
Στην εκπομπή «Ελεύθερα» του Arttv (9 Δεκεμβρίου 2022) ο Θοδωρής Ξενιτόπουλος, πρόεδρος του Ψυχολογικού Φάρου και ο ίδιος αλκοολικός σε απεξάρτηση, συζητά με τον δημοσιογράφο Βαγγέλη Μάστορα για τις αλήθειες και τους μύθους γύρω από το αλκοόλ. Η προσωπική του ιστορία υπάρχει σε ξεχωριστή ανάρτηση. Εδώ συγκεντρώνονται όσα αφορούν κάθε οικογένεια: πώς ξεχωρίζει κανείς τον κοινωνικό πότη από τον εξαρτημένο, ποια σημάδια πρέπει να προσέξουν οι γονείς και τι βοηθά πραγματικά.
Κοινωνικός πότης ή εξαρτημένος;
Ο Θοδωρής Ξενιτόπουλος προτείνει ένα απλό κριτήριο: μπορείς, κάτω από οποιεσδήποτε συνθήκες, να πιεις ένα ή δύο ποτήρια και να σταματήσεις; Ο κοινωνικός πότης θα πιει λίγα ποτά και θα σταματήσει, ακόμη κι αν κάποιο βράδυ το παρακάνει. Ο εξαρτημένος δεν σταματά στο ένα ή στα δύο.
Περιγράφει δύο μορφές. Ο καθημερινός πότης πίνει κάθε μέρα. Ο «υπέρμετρος» πίνει σπάνια, μία φορά τον μήνα ή το εξάμηνο, αλλά όταν πίνει, πίνει μέχρι να χάσει κάθε έλεγχο. Κατά την εμπειρία του, η δεύτερη μορφή συχνά καταλήγει στην πρώτη.
Μύθος: «Πίνω μόνο μπύρα ή κρασί»
Πολλοί πιστεύουν ότι, αφού δεν πίνουν «βαριά» ποτά, δεν έχουν πρόβλημα. Όμως το αλκοόλ είναι το ίδιο σε όλα τα ποτά. Αυτό που μετρά είναι πόσο αλκοόλ πίνει κανείς συνολικά. Όπως λέει, όποιος έχει εξάρτηση δεν θα πιει μία μπύρα, θα πιει είκοσι.
Το κρυφό ποτό και η άρνηση
Πολλοί άνθρωποι πίνουν καθημερινά χωρίς να το καταλαβαίνει κανείς: σε μπουκάλια νερού, μέσα στον καφέ, στο αυτοκίνητο, στη δουλειά. Η άρνηση και η χειριστικότητα είναι κομμάτι του προβλήματος. Ο άνθρωπος που πίνει μπορεί να πείσει τους άλλους, και τον εαυτό του, ότι «είναι μια χαρά».
Χωρίς αποδοχή, δεν γίνεται τίποτα
Μια οικογένεια συχνά θέλει να «πάρει» τον άνθρωπό της και να τον πάει με το ζόρι για απεξάρτηση. Ο Θοδωρής Ξενιτόπουλος εξηγεί ότι, χωρίς αποδοχή, όταν βγει θα ξαναπιεί. Και η αποδοχή πρέπει να είναι αληθινή: σταματάς για τον εαυτό σου, όχι επειδή το είπε η μητέρα, η σύζυγος ή ο γιατρός.
Η οικογένεια ζει κι αυτή μέσα στο πρόβλημα
Η οικογένεια ζει καθημερινά με την αγωνία: τι ώρα θα γυρίσει, μήπως έπαθε κάτι, μήπως οδήγησε πιωμένος. Πολλές οικογένειες, από ντροπή για το «τι θα πει ο κόσμος», προσπαθούν να κρύψουν το πρόβλημα. Είναι όμως, όπως λέει, σαν να προσπαθείς να κρύψεις «έναν ελέφαντα μέσα στο σπίτι».
Το ίδιο περιβάλλον δεν οδηγεί όλους στο ίδιο αποτέλεσμα. Δύο αδέλφια με πατέρα αλκοολικό μπορεί να πάρουν αντίθετους δρόμους. Το ένα παιδί ταυτίζεται με το πρότυπο, ενώ το άλλο το βλέπει ως κάτι που πρέπει να αποφύγει. Γι' αυτό κάθε άνθρωπος χρειάζεται διαφορετική προσέγγιση.
Για τους γονείς εφήβων
- Σε παιδιά δεν δίνουμε αλκοόλ, ούτε «ένα ποτηράκι για να γίνει άντρας».
- Ένα πρώιμο σημάδι: κάθε φορά που ο έφηβος πίνει, γυρίζει στο σπίτι πολύ μεθυσμένος. Δεν έχει μέτρο.
- Να μην εθελοτυφλούμε («το δικό μου παιδί δεν…»). Αν δούμε τα σημάδια, απευθυνόμαστε αμέσως σε ειδικό.
- Η νομοθεσία απαγορεύει την πώληση και τη διάθεση αλκοόλ σε ανηλίκους (ισχύει σήμερα ο ν. 5216/2025). Στην εκπομπή επισημαίνεται ότι στην πράξη ο έλεγχος συχνά δεν εφαρμόζεται.
Αλκοόλ και τιμόνι
Το αλκοόλ δίνει ψεύτικη αυτοπεποίθηση, το αίσθημα ότι «μπορώ να οδηγήσω». Ο Θοδωρής Ξενιτόπουλος ζητά να λέγεται δημόσια όταν ένα τροχαίο έγινε υπό την επήρεια αλκοόλ, ώστε να το μάθουν οι γονείς που δίνουν τα αυτοκίνητα και τα καταστήματα που σερβίρουν χωρίς μέτρο. Θυμίζει επίσης ότι η βαριά χρήση συνοδεύεται συχνά από «κενά μνήμης»: ο άνθρωπος την επόμενη μέρα δεν θυμάται τι έκανε.
Και η υγεία;
Η βαριά χρήση φθείρει το σώμα. Μπορεί να οδηγήσει σε κίρρωση του ήπατος και παγκρεατίτιδα, και αυξάνει τον κίνδυνο για καρδιαγγειακά και εγκεφαλικά επεισόδια. Ακόμη κι έτσι, όπως λέει, πολλοί δεν σταματούν. Νοσηλεύονται, «ηρεμεί το συκώτι» και ξαναρχίζουν. Γι' αυτό το μήνυμά του είναι να μην περιμένει κανείς την αρρώστια για να ζητήσει βοήθεια.
Μπορείς να ζεις και να διασκεδάζεις χωρίς αλκοόλ
«Πάμε για ποτό» δεν σημαίνει υποχρεωτικά αλκοόλ. Ο ίδιος βγαίνει, πηγαίνει σε γλέντια, κερνά τους φίλους του και πίνει νερό ή αναψυκτικό. Λέει ότι διασκεδάζει «πολύ καλύτερα» και ότι στο τέλος της βραδιάς είναι εκείνος που πηγαίνει τους άλλους στα σπίτια τους.
Το μήνυμα στο κλείσιμο: όσοι βλέπουν ότι έχουν θέμα με το αλκοόλ, «ας ψαχτούν λιγάκι, γιατί περνούν τα χρόνια». Και αν χρειάζεται να ζητήσουν συγγνώμη από ανθρώπους που πλήγωσαν, ας το κάνουν. Θέλει γενναιότητα, αλλά λυτρώνει.
