Χρειάζομαι οπωσδήποτε κάποιον για να υπάρχω ;
Υπάρχουν άνθρωποι που δυσκολεύονται να μείνουν μόνοι όχι επειδή δεν αντέχουν τη σιωπή του σπιτιού, αλλά επειδή δεν αντέχουν τη σιωπή μέσα τους.
Όταν δεν υπάρχει κάποιος να τους αναζητήσει, να τους τηλεφωνήσει, να τους ποθήσει ή να τους περιμένει, αισθάνονται πως κάτι μέσα τους σβήνει.
Σαν να χάνεται η ίδια η αίσθηση της ύπαρξης.
Πίσω από πολλές σχέσεις δεν κρύβεται μόνο η ανάγκη για αγάπη.
Κρύβεται η ανάγκη για επιβεβαίωση ότι «είμαι σημαντικός για κάποιον, άρα υπάρχω».
Και αυτή η ανάγκη μπορεί να γίνει τόσο ισχυρή, ώστε ο άλλος άνθρωπος να μετατρέπεται ασυνείδητα σε ψυχολογικό στήριγμα ζωής.
Τότε η σχέση παύει να είναι ελεύθερη.
Γίνεται φόβος απώλειας.
Ο άνθρωπος δεν συνδέεται απλώς.
Γαντζώνεται.
Στην πραγματικότητα, πολλοί άνθρωποι δεν έμαθαν ποτέ να αισθάνονται πλήρεις χωρίς εξωτερικούς καθρέφτες.
Από νωρίς στη ζωή τους συνδέθηκε η αξία με την αποδοχή: να είναι καλοί, χρήσιμοι, επιθυμητοί, απαραίτητοι.
Έτσι, μεγαλώνοντας, η μοναξιά δεν βιώνεται ως μια φυσική ανθρώπινη κατάσταση αλλά ως προσωπική απόρριψη.
Και τότε γεννιέται ένας ιδιότυπος υπαρξιακός πανικός.
Ένα μήνυμα που δεν ήρθε.
Ένα τηλέφωνο που δεν χτύπησε.
Μια ψυχρή συμπεριφορά.
Μπορούν να ενεργοποιήσουν βαθύτερους φόβους εγκατάλειψης που δεν αφορούν μόνο το παρόν, αλλά παλιές, άλυτες εσωτερικές εμπειρίες.
Γι’ αυτό και πολλοί άνθρωποι παραμένουν σε σχέσεις που τους φθείρουν.
Ανέχονται αδιαφορία, ασάφεια, συναισθηματικά ψίχουλα.
Όχι επειδή δεν βλέπουν την πραγματικότητα, αλλά επειδή η ιδέα της εσωτερικής ερημιάς μοιάζει πιο τρομακτική από την ίδια τη δυστυχία.
Το παράδοξο είναι ότι όσο περισσότερο κάποιος φοβάται να χάσει τον άλλον, τόσο περισσότερο χάνει τον εαυτό του.
Προσαρμόζεται υπερβολικά.
Καταπιέζει ανάγκες.
Ακυρώνει κομμάτια της προσωπικότητάς του.
Και τελικά αρχίζει να υπάρχει μόνο μέσα από το βλέμμα του άλλου.
Όμως καμία ανθρώπινη παρουσία δεν μπορεί να καλύψει μόνιμα ένα υπαρξιακό κενό.
Καμία σχέση δεν μπορεί να υποκαταστήσει τη βαθιά σχέση που χρειάζεται να αποκτήσει κανείς με τον εαυτό του.
Η αληθινή ωρίμανση αρχίζει όταν ο άνθρωπος μπορεί να μείνει μόνος χωρίς να αισθάνεται ανύπαρκτος.
Όταν η μοναξιά παύει να είναι απειλή και γίνεται χώρος εσωτερικής επαφής.
Όταν η παρουσία του άλλου είναι επιλογή και όχι όρος επιβίωσης.
Τότε αλλάζει και η ποιότητα της αγάπης.
Η αγάπη δεν γίνεται λιγότερο βαθιά.
Γίνεται λιγότερο φοβισμένη.
Ο άλλος δεν είναι πλέον αυτός που «με σώζει».
Είναι ένας άνθρωπος με τον οποίο μπορώ να μοιραστώ τη διαδρομή μου χωρίς να εξαφανίζομαι όταν απομακρύνεται.
Και ίσως εκεί βρίσκεται η πιο ώριμη μορφή συναισθηματικής ελευθερίας: να μπορείς να αγαπάς βαθιά, χωρίς να χρειάζεσαι τον άλλον για να αποδείξεις ότι υπάρχεις.
Θοδωρής Ξενιτόπουλος
Πρ. & Διευθύνων Σύμβουλος Ψυχολογικού Φάρου
ΑΡ.ΠΝΕΥΜ.ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ ( 5753-24/4/2012)
