Απάτησα τον άνθρωπό μου. Τι γίνεται τώρα με τη σχέση μας;
Υπάρχουν ζευγάρια που χωρίζουν όταν αποκαλύπτεται μια απιστία. Υπάρχουν όμως και εκείνα που αποφασίζουν να μείνουν μαζί, πιστεύοντας ότι η αγάπη τους μπορεί να αντέξει αυτό που συνέβη.
Αυτό που συχνά δεν υπολογίζουν είναι ότι η απόφαση να συνεχίσουν δεν σημαίνει πως έχουν ξεπεράσει και όσα τους πλήγωσαν.
Η απιστία δεν αποτελεί απλώς μια παραβίαση της αποκλειστικότητας σε μια ερωτική σχέση. Για πολλούς ανθρώπους αποτελεί μια βαθιά διάψευση της εικόνας που είχαν σχηματίσει για τον σύντροφό τους, για τον εαυτό τους και για το κοινό τους μέλλον.
Ο άνθρωπος που προδόθηκε μπορεί να αρχίσει να αμφισβητεί όσα μέχρι χθες θεωρούσε δεδομένα. Ο άνθρωπος που απίστησε μπορεί να βρεθεί αντιμέτωπος με πλευρές του εαυτού του που δεν είχε αναγνωρίσει ή δεν είχε θελήσει να εξετάσει.
Και οι δύο μπορεί να ανακαλύψουν ότι η συνέχιση μιας σχέσης απαιτεί κάτι πολύ περισσότερο από την απόφαση να παραμείνουν κάτω από την ίδια στέγη.
Η συγγνώμη δεν αποτελεί συμβόλαιο λήθης
Όταν ένας άνθρωπος αποφασίζει να συγχωρήσει την απιστία του συντρόφου του, δεν σημαίνει ότι έχει πάψει να πονάει.
Μπορεί να επιθυμεί πραγματικά να συνεχίσει τη σχέση και ταυτόχρονα να δυσκολεύεται να νιώσει ασφαλής μέσα σε αυτήν.
Μια καθυστερημένη επιστροφή στο σπίτι, ένα μήνυμα στο κινητό ή μια ξαφνική αλλαγή στο καθημερινό πρόγραμμα μπορεί να αποκτήσουν διαφορετική σημασία από εκείνη που είχαν παλιότερα.
Το πρόβλημα δεν βρίσκεται απαραίτητα στο συγκεκριμένο περιστατικό. Βρίσκεται στην αβεβαιότητα που δημιουργήθηκε όταν κλονίστηκε η εμπιστοσύνη.
Γι’ αυτό και η απαίτηση «με συγχώρησες, άρα πρέπει να σταματήσεις να το σκέφτεσαι» μπορεί να δυσκολέψει ακόμη περισσότερο την προσπάθεια αποκατάστασης της σχέσης.
Η συγγνώμη δεν μπορεί να επιβληθεί ως υποχρέωση ούτε να λειτουργήσει ως εγγύηση ότι ο πόνος δεν θα επανεμφανιστεί.
Όταν η μεταμέλεια μετατρέπεται σε αυτοτιμωρία
Ο άνθρωπος που απίστησε μπορεί να αναγνωρίζει την ευθύνη του και να επιθυμεί πραγματικά να επανορθώσει.
Ωστόσο, υπάρχει διαφορά ανάμεσα στην ανάληψη ευθύνης και στη μόνιμη αυτοτιμωρία.
Η ανάληψη ευθύνης σημαίνει ότι αναγνωρίζω τις συνέπειες των πράξεών μου, προσπαθώ να κατανοήσω τις επιλογές μου και αλλάζω συγκεκριμένες συμπεριφορές.
Η αυτοτιμωρία αρχίζει όταν πιστεύω ότι, επειδή έκανα κάτι που πλήγωσε τον σύντροφό μου, δεν έχω πλέον δικαίωμα να εκφράζω τις ανάγκες μου, να διαφωνώ ή να θέτω προσωπικά όρια.
Μια σχέση δεν αποκαθίσταται όταν ο ένας αναλαμβάνει μόνιμα τον ρόλο του κατηγορουμένου και ο άλλος τον ρόλο του δικαστή.
Η ευθύνη για την απιστία ανήκει σε εκείνον που την επέλεξε. Η προσπάθεια όμως να δημιουργηθεί μια νέα, λειτουργική σχέση απαιτεί ειλικρίνεια και ενεργή συμμετοχή και των δύο, εφόσον και οι δύο επιθυμούν να συνεχίσουν.
Το δύσκολο ερώτημα δεν είναι μόνο γιατί συνέβη
Συχνά, μετά την αποκάλυψη μιας απιστίας, η συζήτηση επικεντρώνεται αποκλειστικά στους λόγους που οδήγησαν σε αυτήν.
Τι έλειπε από τη σχέση; Υπήρχε συναισθηματική απόσταση; Ήταν μια παρορμητική επιλογή; Υπήρχε ανάγκη επιβεβαίωσης;
Τα ερωτήματα αυτά μπορεί να βοηθήσουν στην κατανόηση της συμπεριφοράς, αλλά καμία εξήγηση δεν αποτελεί αυτόματα δικαιολογία.
Εξίσου σημαντικό είναι να εξεταστεί τι συμβαίνει από τη στιγμή που η απιστία αποκαλύπτεται.
Μπορούν οι δύο άνθρωποι να συζητούν χωρίς να μετατρέπεται κάθε διαφωνία σε υπενθύμιση της προδοσίας;
Μπορούν να δημιουργήσουν νέες συμφωνίες για τα όρια, την ειλικρίνεια και την επικοινωνία τους;
Μπορεί εκείνος που απίστησε να αναγνωρίσει τον πόνο που προκάλεσε χωρίς να απαιτεί άμεση συγχώρεση;
Και μπορεί εκείνος που προδόθηκε να αποφασίσει ελεύθερα αν θέλει πραγματικά να παραμείνει, χωρίς να αισθάνεται υποχρεωμένος να σώσει τη σχέση;
Αυτά τα ερωτήματα αφορούν το παρόν και το μέλλον του ζευγαριού, όχι μόνο το παρελθόν του.
Μια σχέση δεν χρειάζεται να επιστρέψει εκεί που ήταν
Ορισμένα ζευγάρια προσπαθούν να συνεχίσουν σαν να μη συνέβη τίποτα. Αποφεύγουν τις δύσκολες συζητήσεις και επιδιώκουν να επαναφέρουν την προηγούμενη καθημερινότητά τους.
Όμως η πραγματική αποκατάσταση δεν απαιτεί να προσποιηθούν ότι το γεγονός δεν υπήρξε.
Μπορεί να σημαίνει ότι αναγνωρίζουν πως κάτι σημαντικό άλλαξε και επιλέγουν συνειδητά να διαμορφώσουν μια διαφορετική σχέση, με μεγαλύτερη ειλικρίνεια, πιο σαφή όρια και ουσιαστικότερη επικοινωνία.
Αυτό δεν είναι πάντα εφικτό. Δεν έχουν όλες οι σχέσεις τις ίδιες δυνατότητες αποκατάστασης και δεν επιθυμούν όλοι οι άνθρωποι να συνεχίσουν μετά από μια απιστία.
Ο χωρισμός δεν αποτελεί αναγκαστικά αποτυχία, όπως και η παραμονή στη σχέση δεν αποτελεί από μόνη της απόδειξη ότι η εμπιστοσύνη αποκαταστάθηκε.
Η πορεία κάθε ζευγαριού εξαρτάται από τις πραγματικές ανάγκες, τις επιλογές και τις δυνατότητες των ανθρώπων που το αποτελούν.
Το σημαντικό δεν είναι να διατηρηθεί μια σχέση με κάθε τίμημα, αλλά να μπορούν οι άνθρωποι που βρίσκονται μέσα σε αυτήν να ζουν με αξιοπρέπεια, ειλικρίνεια και συναισθηματική ασφάλεια.
Η απιστία μπορεί να αλλάξει βαθιά μια σχέση. Το αν αυτή η αλλαγή θα οδηγήσει σε μια νέα κοινή πορεία ή σε έναν χωρισμό δεν μπορεί να αποφασιστεί από τον φόβο, την ενοχή ή την πίεση των άλλων.
Είναι μια απόφαση που χρειάζεται να πάρουν οι ίδιοι οι άνθρωποι που καλούνται να ζήσουν με τις συνέπειές της.
Θοδωρής Ξενιτόπουλος
ΨΥΧΟΛΟΓΙΚΟΣ ΦΑΡΟΣ
© Συντακτική ομάδα Ψυχολογικού Φάρου. Απαγορεύεται η αναδημοσίευση χωρίς άδεια.
Βιωματική ψυχολογία – Αρ. πνευματικών δικαιωμάτων: 5753-24/4/2012
Ψυχολογικός Φάρος
