Μήπως στις προβληματικές ασφαλτοστρώσεις θα πρέπει να αναγράφεται και ημερομηνία λήξεως ανά 150 μέτρα;

 Κανονικά, κάθε φορά που ένας δήμος ολοκληρώνει μια ασφαλτόστρωση, μαζί με τις κορδέλες, τις φωτογραφίες και τις ανακοινώσεις, θα έπρεπε να τοποθετεί και μία πινακίδα:

Και ίσως δεν θα έφτανε μία πινακίδα. Θα έπρεπε να υπάρχουν ανά εκατόν πενήντα μέτρα, ώστε να γνωρίζει ο πολίτης μέχρι ποιο σημείο του δρόμου ισχύει ακόμη η εγγύηση της καινούργιας μαύρης επιφάνειας.

Διότι το έργο, όταν παραδίδεται, δείχνει πάντα εντυπωσιακό. Ο δρόμος είναι μαύρος, λείος, καθαρός και φωτογενής. Οι λακκούβες εξαφανίζονται, οι οδηγοί ανακουφίζονται και οι αρμόδιοι ανακοινώνουν ότι «ένα ακόμη σημαντικό έργο ολοκληρώθηκε».

Το πρόβλημα αρχίζει λίγους μήνες αργότερα.

Η άσφαλτος ανοίγει. Οι πρώτες ρωγμές εμφανίζονται. Η επιφάνεια υποχωρεί. Δημιουργούνται βαθουλώματα, αυλακώσεις και καινούργιες λακκούβες. Και ο δρόμος που παρουσιάστηκε ως έργο υποδομής αρχίζει να θυμίζει προσωρινό σκηνικό, το οποίο στήθηκε για να φωτογραφηθεί και όχι για να αντέξει.

Τότε ο πολίτης δικαιούται να ρωτήσει:

Πόσο πάχος είχε πραγματικά η ασφαλτική στρώση;

Έγινε σωστή προετοιμασία του παλιού οδοστρώματος ή απλώς καλύφθηκε το πρόβλημα;

Ελέγχθηκε η βάση του δρόμου;

Αποκαταστάθηκαν οι καθιζήσεις και οι ρωγμές;

Υπήρχε σωστή απορροή των νερών;

Ποια ήταν η ποιότητα των αδρανών και του ασφαλτικού υλικού;

Σε ποια θερμοκρασία μεταφέρθηκε και διαστρώθηκε το ασφαλτόμιγμα;

Έγιναν εργαστηριακοί έλεγχοι;

Ελήφθησαν δοκίμια από τον δρόμο για να μετρηθούν το πάχος και η συμπύκνωση;

Ποιος μηχανικός επέβλεψε το έργο και ποιος υπέγραψε ότι εκτελέστηκε σύμφωνα με τις τεχνικές προδιαγραφές;

Διότι το να περάσει ένα συνεργείο, να ρίξει μία λεπτή μαύρη στρώση πάνω από έναν ήδη προβληματικό δρόμο και στη συνέχεια να ανακοινωθεί ότι «έγινε ασφαλτόστρωση» δεν σημαίνει απαραίτητα ότι κατασκευάστηκε ένας σωστός δρόμος.

Μπορεί απλώς να σημαίνει ότι καλύφθηκε προσωρινά η εικόνα του προβλήματος.

Η πραγματική ποιότητα ενός δημόσιου έργου δεν κρίνεται την ημέρα που παραδίδεται. Κρίνεται μετά τον πρώτο χειμώνα, μετά τις βροχές, μετά τον καύσωνα, μετά τη διέλευση χιλιάδων οχημάτων.

Τότε αποδεικνύεται αν έγινε έργο ουσίας ή έργο βιτρίνας.

Οι δήμοι δεν διαθέτουν δικά τους χρήματα. Διαχειρίζονται χρήματα των πολιτών. Κάθε δρόμος που χαλάει πρόωρα δεν είναι απλώς μια τεχνική αστοχία. Είναι επιπλέον κόστος, ταλαιπωρία, κίνδυνος για οδηγούς και πεζούς και υποχρέωση να πληρωθεί ξανά μια εργασία που υποτίθεται ότι είχε ήδη γίνει.

Γι’ αυτό, μαζί με κάθε ανακοίνωση ασφαλτόστρωσης, θα έπρεπε να δημοσιοποιούνται και τα ουσιαστικά στοιχεία: η τεχνική μελέτη, το προβλεπόμενο πάχος, η ποσότητα του ασφαλτομίγματος, τα δελτία αποστολής, τα αποτελέσματα των εργαστηριακών ελέγχων, η διάρκεια εγγύησης και το όνομα του υπευθύνου που παρέλαβε το έργο.

Γιατί ο πολίτης δεν χρειάζεται μόνο να βλέπει ότι ο δρόμος έγινε μαύρος.

Χρειάζεται να γνωρίζει ότι ο δρόμος κατασκευάστηκε σωστά.

Μέχρι να υπάρξει αυτή η διαφάνεια, η πρόταση για «ημερομηνία λήξης της ασφάλτου» δεν είναι απλώς ένα αστείο.

Είναι ο σαρκαστικός τρόπος με τον οποίο η κοινωνία περιγράφει δρόμους που παρουσιάζονται ως καινούργιοι, αλλά γερνούν πριν ακόμη προλάβουν να χρησιμοποιηθούν.

(Η παρούσα αναφορά δεν αφορά το σύνολο των δήμων της χώρας. Οι περισσότεροι δήμοι πραγματοποιούν σοβαρές και ποιοτικές ασφαλτοστρώσεις, με σωστά υλικά, επαρκή τεχνική επίβλεψη και έργα που αντέχουν στον χρόνο.

Η κριτική αφορά αποκλειστικά τις λίγες εκείνες περιπτώσεις κατά τις οποίες μια καινούργια ασφαλτόστρωση αρχίζει να παρουσιάζει ρωγμές, καθιζήσεις και λακκούβες μέσα σε μικρό χρονικό διάστημα από την παράδοσή της.)

Θοδωρής Ξενιτόπουλος

Ψυχολογικός Φάρος