Με αγαπάς ακόμη; Η ανάγκη διαρκούς βεβαιότητας στις σχέσεις

Με αγαπάς ακόμη;

Μερικές φορές η ερώτηση δεν ζητά πραγματικά μια απάντηση. Ζητά μια εγγύηση: ότι το άλλο πρόσωπο δεν άλλαξε, δεν απομακρύνθηκε και δεν πρόκειται να φύγει.

Όλοι θέλουμε ασφάλεια στις σχέσεις μας. Το πρόβλημα αρχίζει όταν η ασφάλεια δεν είναι ποτέ αρκετή και χρειαζόμαστε συνεχώς μια νέα απόδειξη.

Γιατί δεν απάντησες αμέσως;

Γιατί είσαι διαφορετικά σήμερα;

Εξακολουθείς να πιστεύεις σε εμάς;

Η απάντηση μάς ηρεμεί, αλλά μόνο προσωρινά. Σύντομα εμφανίζεται μια καινούργια αμφιβολία και ο κύκλος αρχίζει ξανά: φόβος, επιβεβαίωση, ανακούφιση και πάλι φόβος.

Όταν δεν υπάρχει ακόμη σχέση

Κάποιος μπορεί να θέλει πολύ να αγαπήσει και να αγαπηθεί, αλλά να φοβάται τόσο την απόρριψη, ώστε να μην αφήνει κανέναν να τον πλησιάσει πραγματικά.

Θέλει να ξέρει από την αρχή αν το άλλο πρόσωπο είναι κατάλληλο, αν έχει σοβαρές προθέσεις και αν η γνωριμία θα οδηγήσει κάπου. Προσπαθεί να προβλέψει το τέλος πριν επιτρέψει στην ιστορία να αρχίσει.

Έτσι μπορεί να απορρίπτει ανθρώπους πρόωρα, να αποφεύγει νέες γνωριμίες ή να παραμένει μόνος. Όχι επειδή δεν επιθυμεί τη σχέση, αλλά επειδή δεν αντέχει το ρίσκο που περιέχει.

Μόνο που καμία αληθινή σχέση δεν ξεκινά με εγγύηση.

Όταν μια σχέση αρχίζει

Στην αρχή μιας γνωριμίας όλα μοιάζουν να έχουν σημασία.

Ποιος έστειλε πρώτος μήνυμα. Πόσο γρήγορα ήρθε η απάντηση. Αν υπήρχε η ίδια θέρμη. Αν άλλαξε ο τόνος. Αν μια μέρα υπήρξε λιγότερο ενδιαφέρον.

Ένα σύντομο μήνυμα γίνεται αδιαφορία. Μια καθυστέρηση γίνεται απόρριψη. Μια κουρασμένη φωνή γίνεται σημάδι απομάκρυνσης.

Ο άνθρωπος δεν ζει πλέον τη γνωριμία. Την επιτηρεί.

Αντί να ανακαλύπτει ποιο είναι το άλλο πρόσωπο, προσπαθεί να εντοπίσει έγκαιρα αν πρόκειται να πληγωθεί. Και όσο περισσότερο φοβάται, τόσο περισσότερο αναλύει.

Όταν η σχέση κρατά χρόνια

Ο χρόνος δεν εξαφανίζει πάντοτε την ανασφάλεια.

Ακόμη και σε μια μακροχρόνια σχέση μπορεί να εμφανιστούν σκέψεις όπως:

Μήπως δεν με επιθυμεί όπως παλιά;

Μήπως μένει μαζί μου από συνήθεια;

Μήπως η καθημερινότητα μάς απομάκρυνε;

Όμως οι σχέσεις αλλάζουν. Η ένταση της αρχής δεν παραμένει ίδια, η τρυφερότητα εκφράζεται διαφορετικά και η επικοινωνία ή η σε.ουαλική ζωή περνούν φάσεις.

Η αλλαγή δεν σημαίνει πάντοτε ότι η αγάπη τελείωσε.

Για όποιον όμως χρειάζεται διαρκή βεβαιότητα, κάθε φυσιολογική μεταβολή μπορεί να μοιάζει με την αρχή του τέλους.

Όταν ο φόβος μετατρέπεται σε έλεγχο

Η ανάγκη για ασφάλεια μπορεί σταδιακά να γίνει ζήλια, ανάκριση, παρακολούθηση, συνεχής επιβεβαίωση ή δοκιμασία αγάπης.

Πού ήσουν;

Με ποιο άτομο μιλούσες;

Αφού με αγαπάς, γιατί χρειάζεσαι χρόνο χωρίς εμένα;

Πίσω από αυτές τις συμπεριφορές συχνά υπάρχει φόβος και όχι κακή πρόθεση. Ο φόβος όμως μπορεί να πιέσει τόσο πολύ τη σχέση, ώστε το άλλο πρόσωπο να αρχίσει πράγματι να απομακρύνεται.

Τότε εμφανίζεται η σκέψη:

Το ήξερα ότι θα φύγει.

Χωρίς πάντοτε να γίνεται αντιληπτό ότι, στην προσπάθεια να εμποδιστεί η απόσταση, μπορεί τελικά να δημιουργήθηκε περισσότερη.

Δεν είναι κάθε ανησυχία ανασφάλεια

Δεν πρέπει, βέβαια, να βαφτίζουμε κάθε ανησυχία υπερανάλυση.

Υπάρχουν σχέσεις στις οποίες το άλλο πρόσωπο ψεύδεται, εξαφανίζεται, αποφεύγει συστηματικά τη δέσμευση, χειρίζεται ή παραβιάζει τα όρια. Εκεί η ανασφάλεια μπορεί να είναι φυσιολογική αντίδραση σε μια πραγματικά ασταθή σχέση.

Το κρίσιμο ερώτημα είναι:

Η ανησυχία μου βασίζεται σε επαναλαμβανόμενες πράξεις ή σε σενάρια που κατασκευάζει ο φόβος μου;

Η εμπιστοσύνη δεν σημαίνει ότι αγνοούμε την πραγματικότητα. Σημαίνει ότι τη βλέπουμε χωρίς να την παραμορφώνουμε ούτε από τον φόβο ούτε από την ανάγκη μας να κρατήσουμε κάποιον με κάθε κόστος.

Η πραγματική ασφάλεια

Καμία σχέση δεν μπορεί να μας εγγυηθεί ότι τίποτα δεν θα αλλάξει ποτέ.

Η πραγματική ασφάλεια βρίσκεται στη συνέπεια, στην ειλικρίνεια, στον σεβασμό και στην αμοιβαιότητα. Βρίσκεται επίσης στο να διατηρούμε φίλους, ενδιαφέροντα, εργασία, δημιουργικότητα και προσωπικό χώρο, ώστε ολόκληρη η ζωή και η αξία μας να μην εξαρτώνται από έναν άνθρωπο.

Ίσως η βαθύτερη ανάγκη πίσω από το Με αγαπάς ακόμη; να μην είναι μόνο να ακούσουμε ένα ναι.

Ίσως είναι να πιστέψουμε ότι, ακόμη κι αν κάποτε η απάντηση αλλάξει, εμείς δεν θα πάψουμε να υπάρχουμε, να αξίζουμε και να μπορούμε να αγαπηθούμε.

Η ώριμη αγάπη δεν λέει:

Υποσχέσου μου ότι δεν θα σε χάσω ποτέ.

Λέει:

Σε εμπιστεύομαι όσο οι πράξεις σου το δικαιολογούν. Σε αγαπώ χωρίς να σε φυλακίζω. Και δεν εγκαταλείπω τον εαυτό μου για να σε κρατήσω.

Θοδωρής Ξενιτόπουλος

Ψυχολογικός Φάρος